ქართველები განათავსე
გზამკვლევებიმგზავრობაამანათისამუშაოსაცხოვრებელიყიდვა-გაყიდვა

← ახალჩამოსულებისთვის

განახლდა: 9 ოქტომბერი 2026

მირეკავენ და მთავაზობენ სესხს: როგორ გავარკვიო, რეალურია თუ არა

უცხო ადამიანის ზარით, მესიჯით ან წერილით მოსულ სესხის შეთავაზებას ნუ დაუჯერებ. კანონიერი გამსესხებელი (lender) სესხს განაცხადის შეტანამდე არ გპირდება. ფულის წინასწარ გადახდის მოთხოვნა თაღლითობის ნიშანია. ტელეფონით ინფორმაციას ნუ გასცემ: გათიშე და სესხი, თუ გჭირდება, თვითონ მოძებნე.

ძირითადი რჩევები ფედერალური სავაჭრო კომისიის (FTC) გვერდებიდანაა და მთელ ამერიკაში გამოგადგება. სატელეფონო ნომრები ნიუ-იორკის შტატისაა. ბევრ სიტყვას ინგლისურად იტყვიან, ამიტომ ისინი ტექსტშიც წერია და ბოლოს მოკლე სიაცაა.

ამ გზამკვლევში:

რატომ მირეკავენ ყოველდღე

თუ ტელეფონს უპასუხებ და ცოცხალი ადამიანის ნაცვლად ჩაწერილ ხმას გაიგონებ, ეს რობოკოლია (robocall). მისი ჩართვა ინტერნეტით იაფია და ნებისმიერი ქვეყნიდან შეიძლება, ამიტომ ერთსა და იმავე ნომერზე ყოველდღე რეკავენ. FTC წერს, რომ ჩაწერილი ხმით რამის გაყიდვის მცდელობა უკანონოა, თუ შენგან წერილობითი ნებართვა არ აქვთ.

სესხის თაღლითები ხშირად ყიდულობენ იმ ადამიანების სიებს, ვინც ინტერნეტში სესხს ეძებდა. თუ შენი ნომერი ასეთ სიაში მოხვდა, ეს არ ნიშნავს, რომ რამე შეგეშალა.

ხუთი კითხვა ზარის დროს

ეს კითხვები საკუთარ თავს დაუსვი. თუ ერთზეც „დიახ“ გიპასუხია, საუბარი შეწყვიტე.

  1. გპირდებიან სესხს ან „გარანტირებულ დამტკიცებას“ ჯერ კიდევ განაცხადის შეტანამდე? FTC-ის თანახმად, ნამდვილი გამსესხებელი სესხს ან კრედიტს განაცხადის შეტანამდე არ გპირდება და გარანტიას არ გაძლევს.
  2. გეუბნებიან, რომ უკვე დამტკიცებული ხარ, მაგრამ ფული ჯერ შენ უნდა გადაიხადო? ასეთ საფასურს ხშირად „დაზღვევას“, „დამუშავებას“ ან „საბუთების საფასურს“ ეძახიან. ტელეფონით სესხის დაპირება და წინასწარ გადახდის მოთხოვნა უკანონოა.
  3. გიჩქარებენ? „ახლავე უნდა გადაწყვიტო“ ზეწოლაა. FTC გირჩევს ზეწოლას გაუძლო და ვინმეს, ვისაც ენდობი, გაესაუბრო.
  4. გადახდას მხოლოდ კრიპტოვალუტით, ფულადი გზავნილით (Western Union, MoneyGram), გადახდის აპით ან სასაჩუქრე ბარათებით (gift card) გთხოვენ? FTC-ის წესი ასეა: ვინც მხოლოდ ამ გზით გადახდას გთხოვს, არაფერი გადაუხადო.
  5. ზარზე გთხოვენ SSN-ს, ბარათის ან საბანკო ანგარიშის ნომერს? ეს მონაცემები იმ კომპანიას არ მისცე, რომელსაც არ იცნობ.

თუ ხუთივე კითხვაზე „არა“ გიპასუხია, ეს ჯერ არ ნიშნავს, რომ შეთავაზება რეალურია. ზარით ამას ვერ გაარკვევ. გამსესხებელი ქვემოთ აღწერილი გზებით შეამოწმე: როგორ შევამოწმო გამსესხებელი.

რა გავაკეთო, როცა ზარი მოდის

  • გათიშე. ღილაკს ნუ დააჭერ, არც მაშინ, როცა ჩაწერილი ხმა გეუბნება „დააჭირე 1-იანს ოპერატორთან სასაუბროდ“ ან „სიიდან ამოსაღებად“. FTC წერს, რომ ეს, სავარაუდოდ, მეტ რობოკოლს გამოიწვევს.
  • ეკრანზე ნახულ ნომერს ნუ ენდობი. თაღლითებს შეუძლიათ ეკრანზე ყალბი სახელი და ნომერი (caller ID) გამოაჩინონ.
  • დაბლოკე ნომერი. ბლოკირებისა და ზარის მარკირების სერვისები (call blocking) ზარებს ამცირებს. ასეთი სერვისი შეიძლება შენს ტელეფონშივე იყოს ან მობილურმა ოპერატორმა შემოგთავაზოს.
  • Do Not Call სია. ის ჩვეულებრივ კომპანიების ზარებს ამცირებს, მაგრამ თაღლითებს ვერ აჩერებს, რადგან ისინი კანონს არ ემორჩილებიან.
  • შეატყობინე. უკანონო რობოკოლის შესახებ FTC-ს შეატყობინე: DoNotCall.gov. მიუთითე ნომერი, საიდანაც დაგირეკეს, ეკრანზე ნახული ნომერი, ნომერი, რომელზეც გთხოვეს დარეკვა, თარიღი და დრო.

„preapproved“ წერილი და შეთავაზება

ფოსტით ან მეილით შეიძლება მოგივიდეს შეთავაზება, რომელზეც წერია „preapproved“ ან „prescreened“. ასეთი შეთავაზებები ამერიკაში ნამდვილად არსებობს. FTC-ის ახსნით, ეს მოწვევაა, რომ კრედიტზე ან დაზღვევაზე განაცხადი შეიტანო: კომპანია თვითონ წყვეტს, ვინ ერგება მის პირობებს, და საკრედიტო ბიუროებს (Equifax, Experian, TransUnion ან Innovis) მსგავსი ადამიანების სიას სთხოვს. ანუ ასეთი წერილი ნიშნავს, რომ სიაში მოხვდი. ეს ჯერ არ ნიშნავს, რომ ფული მოგცეს: განაცხადი მაინც უნდა შეავსო.

თაღლითობის ნიშნები ასეთ შეთავაზებაზეც იგივეა:

  • ფულს ითხოვენ დამტკიცებამდე ან სესხის გაცემამდე.
  • მეილში ან მესიჯში ბმულს გიგზავნიან „ინფორმაციის დასადასტურებლად“ (იხილე ქვემოთ).
  • ჩეკს გიგზავნიან და გთხოვენ, ნაწილი უკან გადაუხადო (იხილე ქვემოთ).

როგორ შეწყვიტო ასეთი წერილები. საკრედიტო ბიუროების სიით გამოგზავნილი შეთავაზებების შეჩერება უფასოა:

  • optoutprescreen.com ან ტელეფონი 1-888-5-OPT-OUT (1-888-567-8688). მისამართი თვითონ აკრიფე და ბმულზე წერილიდან ან მესიჯიდან არ გადახვიდე.
  • შეგიძლია გააჩერო ხუთი წლით, ან სამუდამოდ: სამუდამოდ რომ გააჩერო, ხელმოწერილი ფორმა უნდა გააგზავნო.
  • სთხოვენ სახელს, მისამართს, SSN-სა და დაბადების თარიღს. FTC წერს, რომ ეს ინფორმაცია მხოლოდ შენი მოთხოვნის დასამუშავებლად გამოიყენება.
  • ეს მხოლოდ საკრედიტო ბიუროების სიებს აჩერებს. შეთავაზებები სხვა წყაროებიდან ისევ შეიძლება მოვიდეს, ასევე იმ კომპანიებისგან, რომლებთანაც უკვე გქონია საქმე. ბოლომდე შეჩერებას რამდენიმე კვირა შეიძლება დასჭირდეს.

მესიჯი ან მეილი ბმულით

ნიშნები, რომლებიც FTC-ის გვერდებზეა: მისალმება ზოგადია, ქვემოთ წერია პრობლემა შენს ანგარიშზე ან გადახდაზე და სასწრაფოდ უნდა იმოქმედო, გთხოვენ პირადი ან ფინანსური ინფორმაციის დადასტურებას, ან ბმულს გიგზავნიან გადასახდელად. FTC წერს, რომ ნამდვილი კომპანია მეილით ან მესიჯით ბმულს არ გამოგიგზავნის, რომ გადახდის ინფორმაცია განაახლო. ანგარიშის ინფორმაციასაც მესიჯით არ მოგთხოვენ.

  • ბმულზე არ დააჭირო და არ უპასუხო.
  • პაროლს, ანგარიშის ნომერს ან SSN-ს არ გაუგზავნო.
  • გაიხსენე: ამ კომპანიაში ანგარიში გაქვს? თუ არა, სავარაუდოდ ეს თაღლითობაა: წაშალე და შეატყობინე. თუ გაქვს, დაუკავშირდი მას ნომრით ან საიტით, რომელიც უკვე იცი და არა შეტყობინებაში მოცემულით.
  • შეატყობინე. მესიჯი გადაუგზავნე ნომერზე 7726 (SPAM). მეილი გადაუგზავნე reportphishing@apwg.org-ზე. ორივე შემთხვევაში შეგიძლია ReportFraud.ftc.gov-ზეც შეატყობინო.

ჩეკი, რომელიც „უკან უნდა გადაიხადო“

ეს ხშირი სქემაა: უცნობი ადამიანი გიგზავნის ჩეკს, ხშირად შენთვის კუთვნილზე მეტ თანხაზე, და გთხოვს, ჩეკი ბანკში შეიტანო და ნაწილი უკან გადაუხადო. FTC-ის ახსნით, ბანკებმა თანხა სწრაფად უნდა გახადონ ხელმისაწვდომი, ჩვეულებრივ ერთ-ორ დღეში, მაგრამ ბანკს შეიძლება რამდენიმე კვირა დასჭირდეს იმის გასაგებად, რომ ჩეკი ყალბია. ამ დროისთვის შენ თანხა უკვე გაგზავნილი გაქვს და ბანკს ფული შენ უნდა დაუბრუნო. ის, რომ ფული ანგარიშზე გამოჩნდა, არ ნიშნავს, რომ ჩეკი ნამდვილია.

FTC-ის წესი მარტივია: თუ უცნობი ადამიანი ჩეკს გიგზავნის და ფულს უკან გთხოვს, ეს თაღლითობაა.

როგორ შევამოწმო გამსესხებელი

  • ლიცენზია. ნიუ-იორკში შეგიძლია გამსესხებლისა და ბროკერის ლიცენზია ნიუ-იორკის შტატის ფინანსური მომსახურების დეპარტამენტთან (DFS) შეამოწმო: 1-800-342-3736.
  • სახელი ინტერნეტში. მოძებნე კომპანიის სახელი სიტყვებთან „review“, „complaint“ და „scam“.
  • გენერალური პროკურორის ოფისი. FTC გირჩევს, გამსესხებლის რეგისტრაცია შეამოწმო შტატის გენერალურ პროკურორთან ან საბანკო რეგულატორთან. ნიუ-იორკის გენერალური პროკურორის ტელეფონია 1-800-771-7755.
  • უფასო კონსულტაცია. FTC გირჩევს უფასო ან იაფ არამომგებიან საკრედიტო კონსულტაციას (nonprofit credit counseling). ნიუ-იორკის გენერალური პროკურორის გვერდზე ასეთი ორგანიზაციაა National Foundation for Consumer Credit: 1-800-388-2227.
  • გადახდით არასოდეს დაიწყო. ფული წინასწარ არავის გადაუხადო, სანამ არ იცი, ვინ არის გამსესხებელი.
  • ნუ იჩქარებ. FTC-ის თანახმად, კანონიერი ბიზნესი დასაფიქრებლად დროს გაძლევს. თუ გიჩქარებენ, ეს ცუდი ნიშანია.
  • შეატყობინე FTC-ს: ReportFraud.ftc.gov. ეს განსაკუთრებით სასწრაფოა, თუ გადახდა კრიპტოვალუტით, ფულადი გზავნილით ან სასაჩუქრე ბარათით გააკეთე.
  • თუ პირადი ინფორმაცია (SSN, პაროლი) გაუგზავნე, გახსენი IdentityTheft.gov: იქ ინფორმაციის ტიპის მიხედვით წერია, რა უნდა გააკეთო.
  • დარეკე ნიუ-იორკის გენერალურ პროკურორთან 1-800-771-7755 ან FTC-ში 1-877-382-4357.

სიტყვები, რომლებსაც გაიგონებ

ეს ჩვეულებრივი სიტყვების განმარტებაა და არა იურიდიული განსაზღვრება.

  • advance fee (ედვენს ფი): ფული, რომელსაც სესხის მიღებამდე გთხოვენ. თაღლითობის ნიშანია.
  • blocking (ბლოკინგი): ნომრის დაბლოკვა, რომ აღარ დაგირეკოს.
  • caller ID (ქოლერ აიდი): ეკრანზე გამოსული ნომერი და სახელი. შეიძლება ყალბი იყოს.
  • credit report (კრედიტ რეპორტი): დოკუმენტი, სადაც შენი საკრედიტო ისტორია წერია: ვალები და გადახდები.
  • cryptocurrency (კრიპტო): ციფრული ვალუტა. თაღლითობაზე გადახდას ხშირად ასე ითხოვენ.
  • Do Not Call list (დუ ნოთ ქოლ ლისტი): სია, რომელიც კომპანიების სარეკლამო ზარებს ამცირებს.
  • fake check (ფეიკ ჩეკი): ყალბი ჩეკი.
  • gift card (გიფტ ქარდი): სასაჩუქრე ბარათი.
  • lender (ლენდერი): გამსესხებელი, ორგანიზაცია, რომელიც სესხს გაძლევს.
  • licensed (ლაისენსდ): ლიცენზირებული.
  • loan (ლოუნი): სესხი.
  • nonprofit credit counseling (ნონპროფიტ კრედიტ ქაუნსელინგი): არამომგებიანი ორგანიზაციის უფასო ან იაფი კონსულტაცია ვალებსა და კრედიტზე.
  • opt out (ოპტ-აუტი): უარის თქმა, მაგალითად ასეთი წერილების მიღებაზე.
  • phishing (ფიშინგი): ყალბი მეილი ან მესიჯი, რომელიც შენგან ინფორმაციას ან ფულს იღებს.
  • preapproved (პრი-აპრუვდ), prescreened offer (პრი-სქრინდ ოფერი): კომპანიის შეთავაზება, რომელიც საკრედიტო ბიუროს სიით გამოგიგზავნა. განაცხადი მაინც გჭირდება.
  • robocall (რობოკოლი): ზარი ჩაწერილი ხმით.
  • scam (სქამი): თაღლითობა.
  • spam (სპამი): ზედმეტი, უთხოვნელი შეტყობინება.
  • SSN (სოშალი), wire transfer (უაირ ტრანსფერი): იხილე სიტყვარი: ფული და ბანკი.

ყველა სიტყვა ერთ გვერდზე: სიტყვარი.

ოფიციალური ბმულები

გაუზიარე ახლობლებს

ეს გვერდი გაუგზავნე ოჯახს და მეგობრებს, განსაკუთრებით ახლად ჩამოსულებს: ასეთი ზარები ხშირად სწორედ მათ ხვდებათ. ქირავნობის თაღლითობის ნიშნები წაიკითხე აქ: ბინის ქირაობა ნიუ-იორკში. გაიგონე ზარი ან შეტყობინება, რომელიც აქ არ წერია? მოგვწერე.

ეს ზოგადი ინფორმაციაა და არ არის იურიდიული ან ფინანსური რჩევა. წესები იცვლება, ამიტომ გადაამოწმე ოფიციალურ გვერდებზე.