გარანტორი ბინის ქირაობისას: რა უნდა იცოდე, სანამ ხელს მოაწერ

გარანტორი (guarantor, ხშირად „კოსაინერი“, cosigner) ადამიანია, რომელიც მესაკუთრეს (landlord) ჰპირდება, რომ თუ შენ ქირას ვერ გადაიხდი, ის გადაიხდის. ეს სერიოზული პასუხისმგებლობაა როგორც შენთვის, ისე იმისთვის, ვინც ხელს აწერს. ამიტომ ხელმოწერამდე წაიკითხე დოკუმენტი და დასვი კითხვები.

ეს გზამკვლევი ნიუ-იორკზეა. ოფიციალურ წყაროებში, რომლებიც ჩვენ წავიკითხეთ, ბინის ქირავნობის გარანტორის შესახებ ზოგადი განმარტება არ არის, ამიტომ აქ მხოლოდ ის წერია, რაც დამოწმებულია, და კითხვები, რომლებიც უნდა დასვა.

რას ნიშნავს გარანტიაზე ხელმოწერა (guaranty)

ფედერალური სავაჭრო კომისია (FTC) სესხზე თანამოვალედ ხელმოწერას (cosigning a loan) განმარტავს. ქირავნობის გარანტია ცალკე დოკუმენტია და შეიძლება სხვანაირად იყოს დაწერილი, ამიტომ მისი ტექსტი უნდა წაიკითხო. სესხზე FTC ასე ამბობს:

ვინც სესხზე თანამოვალედ აწერს ხელს, სხვის ვალზე პასუხისმგებლობას იღებს.
მას შეიძლება დაგვიანების საფასურისა და ვალის ამოღების ხარჯების გადახდაც მოუწიოს.
კრედიტორს შეუძლია ვალი თანამოვალისგან მოითხოვოს იმის გარეშეც, რომ ჯერ ძირითად მსესხებელს მოსთხოვოს გადახდა. ზოგ შტატში კრედიტორმა ჯერ მსესხებელს უნდა მოსთხოვოს გადახდა.
გადაუხდელი ვალი თანამოვალის საკრედიტო ისტორიაშიც შეიძლება აისახოს.

რა უნდა ჰკითხო ხელმოწერამდე

ეს კითხვებია და არა იურიდიული რჩევა:

რას მოიცავს გარანტია: მხოლოდ ქირას თუ სხვა გადასახდელებსაც?
რამდენ ხანს მოქმედებს: მხოლოდ პირველი ხელშეკრულების ვადით თუ გაგრძელების შემდეგაც?
როდის სრულდება?
გარანტორად ხელს აწერ თუ ხელშეკრულებაში თანამოქირავნედაც (co-tenant) ჩაგწერენ? ეს ორი სხვადასხვა რამ არის, ამიტომ ჰკითხე.
შეუძლია თუ არა მესაკუთრეს პირდაპირ შენ მოგთხოვოს გადახდა, თუ ჯერ მოქირავნეს უნდა მოსთხოვოს?
არის თუ არა გარანტიის ტექსტი წერილობითი? წერილობითი ასლი მოითხოვე და ხელმოწერამდე სრულად წაიკითხე.
თუ რაღაც გაუგებარია, ჰკითხე მესაკუთრეს ან დარეკე 311-ზე (Tenant Helpline).

როდის არ შეიძლება გარანტორი მოგთხოვონ

საბინაო ვაუჩერი. ნიუ-იორკის ადამიანის უფლებათა კომისიის განმარტებით, თუ გაქვს საბინაო ვაუჩერი (მაგალითად Section 8, ანუ ვაუჩერი, voucher), რომელიც შენს წილ ქირას შემოსავლის მიხედვით ითვლის, არ შეიძლება გთხოვონ, რომ გარანტორი ან თანამოქირავნე იპოვო.

თუ მესაკუთრე გარანტორს გთხოვს

ჰკითხე, სხვა რა დამადასტურებელ დოკუმენტს (proof of income) მიიღებს. რა დოკუმენტები გამოგადგება, წაიკითხე ჩვენს გზამკვლევში: ბინის ქირაობა ნიუ-იორკში.
თუ სოშალი (SSN) ან კრედიტ სქორი არ გაქვს, ეს პირდაპირ უთხარი და ჰკითხე, რა სხვა დამადასტურებელი მიაჩნია საკმარისად.

თუ შენ გთხოვენ გარანტორობას

თუ ახლობელი გთხოვს, რომ მისი გარანტორი გახდე, ზემოთ მოცემული კითხვები შენც ეხება. წინასწარ გაიგე, რას ნიშნავს ეს შენთვის და ხელი არ მოაწერო დოკუმენტის წაუკითხავად.

ხშირი შეცდომები

ხელს აწერ დოკუმენტს, რომელსაც არ კითხულობ ან არ გესმის.
გარანტორს არ ეუბნები, რას ნიშნავს ეს მისთვის.
არ ეკითხები, რამდენ ხანს მოქმედებს გარანტია და რას მოიცავს.
ფულს ბინის ნახვამდე და ხელშეკრულების ასლის გარეშე იხდი. FTC ამას ქირავნობის თაღლითობის ნიშნად ასახელებს.

სიტყვები, რომლებსაც გაიგონებ

ფრჩხილებში წერია, როგორ ისმის ქართულ საუბარში. ეს ჩვეულებრივი სიტყვების განმარტებაა და არა იურიდიული განსაზღვრება.

guarantor (გარანტორი), cosigner (კოსაინერი): ადამიანი, რომელიც მესაკუთრეს ჰპირდება, რომ ქირას გადაიხდის, თუ მოქირავნე ვერ გადაიხდის.
guaranty (გარანტია): დოკუმენტი, რომელზეც გარანტორი ხელს აწერს. მისი ტექსტი უნდა წაიკითხო.
SSN (სოშალი): სოციალური დაცვის ნომერი.
landlord (ლენდლორდი): მესაკუთრე, ბინის გამქირავებელი.
tenant (ტენანტი): მოქირავნე.
lease (ლიზი): ქირავნობის ხელშეკრულება.
credit score (კრედიტ სქორი): საკრედიტო ქულა, რიცხვი, რომელიც ვალების გადახდის ისტორიას აჯამებს.
proof of income (პრუფ ოფ ინქამი): შემოსავლის დამადასტურებელი დოკუმენტები.

ყველა სიტყვა ერთ გვერდზე: სიტყვარი.

ოფიციალური ბმულები

FTC: სესხზე თანამოვალედ ხელმოწერა, კითხვა-პასუხი (ინგლისურად; სესხებზეა, ქირავნობაზე არა).
ნიუ-იორკის ადამიანის უფლებათა კომისია: შემოსავლის წყაროს მიხედვით დისკრიმინაცია (ინგლისურად, 2023 წლის მარტი).
ნიუ-იორკის საბინაო სამსახური: მოქირავნის უფლებები (რამდენიმე ენაზე, ქართულის გარეშე).

ეძებ ბინას ან ოთახს?

ბინებისა და ოთახების განცხადებები ქართველებისგან ნახე აქ: საცხოვრებელი. თუ ბინას ან ოთახს აქირავებ, განცხადება უფასოდ დადე.

ეს ზოგადი ინფორმაციაა და არ არის იურიდიული რჩევა. წესები იცვლება, ამიტომ გადაამოწმე ოფიციალურ გვერდებზე.