ქართველები განათავსე
გზამკვლევებიმგზავრობაამანათისამუშაოსაცხოვრებელიყიდვა-გაყიდვა

← ახალჩამოსულებისთვის

განახლდა: 10 ოქტომბერი 2026

Uber-ისა და Lyft-ის მძღოლებისთვის: როგორ ამოიცნო თაღლითობა და არ დაკარგო ფული

თაღლითები მძღოლებს ხშირად ურეკავენ და სწერენ Uber-ის ან Lyft-ის სახელით. მათი მიზანი ერთია: შენს ანგარიშში შესვლა და გამომუშავებული ფულის წაღება. ამ გვერდზე წერია, როგორ მუშაობს ეს სქემები, რას ამბობენ ამაზე თვითონ Uber, Lyft და ამერიკის სამთავრობო უწყებები და რა გააკეთო, თუ უკვე მოგატყუეს.

ეს ზოგადი ინფორმაციაა, რომელიც ოფიციალურ წყაროებში ვიპოვეთ, და არა იურიდიული რჩევა.

მოკლედ

  1. SMS-ით მოსულ კოდს არავის უკარნახო. არც „მხარდაჭერას“, არც „მგზავრს“.
  2. Uber წერს, რომ არასოდეს გირეკავს, გწერს ან გიგზავნის მეილს პაროლის, დადასტურების კოდის ან საბანკო მონაცემების სათხოვნელად.
  3. Lyft წერს, რომ პირად ინფორმაციას არ გთხოვს, თუ შენ თვითონ არ დაუკავშირდი პირველი.
  4. თუ ეჭვი გაქვს, გათიშე და მხარდაჭერას თვითონ დაუკავშირდი აპლიკაციიდან.
  5. ეკრანზე გამოსულ ნომერსა და სახელს ნუ ენდობი. მათი გაყალბება შესაძლებელია.

როგორ გამოიყურება ეს რეალურად

ერთმა მძღოლმა ჯგუფში ასეთი შემთხვევა აღწერა. ეს მისი მონათხრობია და ჩვენ ის არ გადაგვიმოწმებია.

  1. მოვიდა შეკვეთა. მძღოლი მისამართზე მივიდა, მგზავრი კი არ გამოჩნდა.
  2. ცოტა ხანში უცნობი ნომრიდან დაურეკეს. დამრეკმა თქვა, რომ Uber-ის მხარდაჭერის სამსახურიდან რეკავს, რომ მგზავრმა საჩივარი დაწერა და რომ მძღოლს ხარჯებს აუნაზღაურებენ.
  3. შემდეგ სთხოვა, ეკარნახა კოდი, რომელიც იმ წუთას SMS-ით მოუვიდა.
  4. მძღოლი მიხვდა, რომ ეს თაღლითობა იყო, და გათიშა.

ეს სქემა იმიტომ მუშაობს, რომ ყველაფერი ნამდვილს ჰგავს: შეკვეთა ნამდვილი იყო, დამრეკს კი შეიძლება შენი სახელი და მგზავრობის დეტალებიც კი სცოდნოდა.

რატომ უნდათ კოდი

დადასტურების კოდი (verification code) აპლიკაციას უმტკიცებს, რომ ანგარიშში მართლა შენ შედიხარ. ფედერალური სავაჭრო კომისია (FTC) წერს, რომ კოდის გაზიარება თაღლითს უადვილებს, თავი შენად გაასაღოს. როცა ის შენი სახელით მოქმედებს, შენს ანგარიშებზე წვდომა აქვს და ფულის წაღება შეუძლია.

Lyft წერს, რომ ასეთი ინფორმაციით თაღლითები შენს ანგარიშში შედიან, თავს შენად ასაღებენ და გამომუშავებულ ფულსაც კი იპარავენ. Uber საფრთხეებს შორის ასახელებს ფულის გატანას (cash out) საეჭვო ბარათებზე.

FTC-ის წესი მარტივია: დადასტურების კოდი არავის გაუზიარო. FTC წერს: ვინც ანგარიშის დადასტურების კოდს გთხოვს, თაღლითია. Uber-იც წერს, რომ მიღებული კოდები არასოდეს გაუზიარო.

გავრცელებული სქემები

1. ზარი ან მესიჯი „მხარდაჭერიდან“. Uber-ის თქმით, ფიშინგი შეიძლება იყოს მოულოდნელი ზარი ან მესიჯი, რომელშიც ვინმე თავს Uber-ის მხარდაჭერის თანამშრომლად ასაღებს და ანგარიშის მონაცემებს გთხოვს. Uber წერს, რომ თაღლითები დახვეწილ ხერხებს იყენებენ, რათა ნამდვილ თანამშრომელს დაემსგავსონ.

2. „ბონუსი“ ან „კრედიტი“ მონაცემების სანაცვლოდ. Uber მძღოლებს აფრთხილებს ისეთი შეტყობინებების შესახებ, რომლებიც პირადი მონაცემების სანაცვლოდ Uber-ის კრედიტს გპირდება. Lyft-ის მაგალითში მესიჯი ყალბ ვებგვერდზე გადაგიყვანს, სადაც ანგარიშის მონაცემებს მოგპარავენ.

3. ბმული ყალბ გვერდზე. მეილი ან მესიჯი შეიცავს ბმულს, რომელიც Uber-ის ან Lyft-ის გვერდს ჰგავს, მაგრამ არ არის.

  • პაროლის შეყვანამდე შეამოწმე მისამართის ნაწილი https://-დან პირველ „/“ ნიშნამდე.
  • Uber წერს, რომ ეს უნდა იყოს ერთ-ერთი ამათგანი: www.uber.com, login.uber.com, help.uber.com ან auth.uber.com.
  • Lyft წერს, რომ მისამართი https://-ით უნდა იწყებოდეს და .lyft.com-ს შეიცავდეს. მთავარია, რომ ეს ნაწილი .lyft.com-ით მთავრდებოდეს. მაგალითად, help.lyft.com.verify-login.net ყალბია.
  • Lyft-ის ერთ გვერდზე წერია, რომ მისი მეილები მხოლოდ ამ მისამართებიდან მოდის: @lyft.com, @lyft-new.zendesk.com, @marketing.lyftmail.com, @business.lyftmail.com, @lyftmail.com და lyft@points-mail.com. Lyft-ის მეორე გვერდზე სია უფრო მოკლეა. სწორი მისამართიც კი არ ნიშნავს, რომ მეილი ნამდვილია: ბმულს ნუ დააჭერ, აპლიკაცია თვითონ გახსენი.

4. სასაჩუქრე ბარათი ან სხვისი ბარათი. Uber მძღოლებს აფრთხილებს ასეთი თხოვნის შესახებ: ანგარიშს ბენზინის სასაჩუქრე ბარათი (gas gift card) დაამატე. ასე შენს შემოსავალს სხვაგან გადაიტანენ. Uber ასევე წერს: არასოდეს დაამატო ანგარიშს სხვისი საკრედიტო ან სადებეტო ბარათი.

5. „ტელეფონი მათხოვე“. Uber გირჩევს, მგზავრობისას შენი ტელეფონი მგზავრს არ ათხოვო და არ გამოაყენებინო.

6. „უფასო ტაბლეტი“ ან „თანხის დაბრუნება“. FTC აღწერს სქემას, რომელიც კურიერ მძღოლებს ეხება. თაღლითი თავს მიტანის სერვისის მხარდაჭერის თანამშრომლად ასაღებს. ერთ ვერსიაში უფასო ტაბლეტს გპირდება და ამისთვის ტელეფონის ნომრის, მეილის, სოციალური დაცვის ნომრისა და საბანკო ანგარიშის „დადასტურებას“ გთხოვს. მეორეში ამბობს, რომ შეკვეთასთან დაკავშირებით პრობლემაა ან გაუქმებული შეკვეთის თანხას გიბრუნებს, და მეილს ან საბანკო ანგარიშს გთხოვს. შემდეგ კი დადასტურების კოდს.

7. მესიჯი გადაუხდელ საგზაო საფასურზე. FTC წერს, რომ მესიჯი გადაუხდელი საფასურის (toll) შესახებ, სავარაუდოდ, თაღლითობაა. ბმული გვერდზე გადაგიყვანს, სადაც ბარათის ან ბანკის მონაცემებს გთხოვენ. ბმულს ნუ დააჭერ. შეამოწმე თვითონ, იმ ნომრით ან ვებგვერდით, რომელიც ნამდვილად იცი. E-ZPass-ზე მეტი წაიკითხე ჩვენს გზამკვლევში: E-ZPass ნიუ-იორკში.

8. „ფული გადაიტანე, რომ დაიცვა“. FTC აღწერს სქემას, რომელშიც თაღლითი თავს შენი ბანკის წარმომადგენლად ასაღებს, ამბობს, რომ ანგარიშზე პრობლემაა, და ნაბიჯ-ნაბიჯ გკარნახობს, ფული „ახალ ანგარიშზე“ გადაიტანო. ის ანგარიში თაღლითისაა. FTC წერს, რომ შენი ბანკი არასოდეს დაგიკავშირდება იმისთვის, რომ ფულის გადატანა მოგთხოვოს ან პირადი მონაცემები ან კოდები გთხოვოს.

9. ანგარიშის გაქირავება ან „გაზიარება“. ვინმე გთავაზობს, შენი ანგარიშით იმუშაოს, ან თავის ანგარიშს გაქირავებს. Uber წერს, რომ ანგარიშის გაზიარება ან გაქირავება აკრძალულია. თუ ამის შესახებ შეატყობინებენ, ანგარიში შეიძლება დაიბლოკოს და გაუქმდეს. Lyft ანგარიშის გაზიარებას ანგარიშის გაუქმების (deactivation) ერთ-ერთ მიზეზად ასახელებს.

10. ყალბი QR კოდი. FTC წერს, რომ თაღლითები პარკინგის აპარატებზე ნამდვილ QR კოდს თავისით ფარავენ, ან QR კოდს მესიჯით და მეილით აგზავნიან. ასეთი კოდი ყალბ გვერდზე გადაგიყვანს. მოულოდნელ მესიჯში ან მეილში მოსულ QR კოდს ნუ დაასკანერებ.

11. „საგადასახადო“ მესიჯი. FTC წერს, რომ ნამდვილი IRS და შტატის საგადასახადო სამსახურები ინფორმაციის მისაღებად მესიჯით, მეილით ან სოციალური ქსელით არ გიკავშირდებიან. ბმულს ნუ დააჭერ.

რატომ არ უნდა ენდო ნომერს ეკრანზე

ფედერალური კომუნიკაციების კომისია (FCC) წერს, რომ დამრეკს შეუძლია განზრახ გააყალბოს ინფორმაცია, რომელიც შენს ეკრანზე ჩნდება. ამას spoofing ჰქვია. თაღლითები ხშირად აყალბებენ კომპანიის ან სახელმწიფო უწყების ნომერს, რომელსაც შენ იცნობ და ენდობი.

FCC-ის რჩევა: თუ ვინმე ამბობს, რომ კომპანიიდან რეკავს, გათიშე და თვითონ დარეკე იმ ნომერზე, რომელიც კომპანიის ვებგვერდზე ან შენს ამონაწერში წერია.

ეს რჩევა ბანკსა და სხვა კომპანიებს ეხება. Uber-სა და Lyft-ს მხოლოდ აპლიკაციიდან დაუკავშირდი. მათი „მხარდაჭერის ნომერი“ Google-ში ნუ მოძებნე: FTC წერს, რომ თაღლითები ძიების შედეგებში რეკლამასაც ყიდულობენ.

როგორ დაუკავშირდე ნამდვილ მხარდაჭერას

  • Uber. Uber წერს, რომ ეჭვის შემთხვევაში შეგიძლია დაუკავშირდე Uber-ის გუნდს პირდაპირ Driver აპლიკაციიდან ან help.uber.com-ზე.
  • Lyft. Lyft გირჩევს: ზარი მაშინვე გათიშე, მესიჯში ბმულს ნუ გახსნი და ნუ უპასუხებ, მეილში ბმულს ნუ გახსნი და დანართს ნუ ჩამოტვირთავ. საეჭვო ზარის ან მესიჯის შესახებ Lyft-ს დახმარების გვერდიდან აცნობე.

მთავარი წესი ერთია: კავშირს შენ იწყებ, აპლიკაციიდან. ვინც თვითონ გირეკავს და რამეს გთხოვს, მას ნუ ენდობი.

როგორ დაიცვა ანგარიში

  • Uber გირჩევს, Uber-ისთვის ცალკე პაროლი გქონდეს, რომელსაც სხვაგან არ იყენებ.
  • შესვლის მონაცემები არავის გაუზიარო, მაშინაც კი, როცა გთხოვენ.
  • FTC გირჩევს, ანგარიშზე ორსაფეხურიანი დადასტურება (two-factor authentication) ჩართო. FTC წერს, რომ SMS-ით მოსულ კოდზე უფრო უსაფრთხოა ავთენტიფიკაციის აპლიკაცია (authenticator app) ან უსაფრთხოების გასაღები (security key), თუ ასეთი არჩევანი გაქვს.
  • FTC ასევე გირჩევს, მობილური ოპერატორის ანგარიშზე PIN-კოდი ან პაროლი დააყენო.
  • Lyft გირჩევს: თუ ტელეფონის ნომერს ცვლი, ანგარიშშიც შეცვალე, ხოლო ტელეფონის გაყიდვამდე აპლიკაციიდან გამოდი.
  • თუ სხვის ან საერთო კომპიუტერიდან შეხვედი, ბოლოს გამოსვლა არ დაგავიწყდეს.

თუ კოდი უკვე უკარნახე ან რამე საეჭვო შენიშნე

იმოქმედე სწრაფად. ჯერ ანგარიში დაიცავი, მერე ფული.

  1. ანგარიში ჩაკეტე. შედი Uber-ის ან Lyft-ის აპლიკაციაში და პაროლი შეცვალე. თუ შესვლა აღარ შეგიძლია, Uber-ის დახმარების გვერდზე შეავსე ფორმა „I think my account has been hacked“, Lyft-ს კი დახმარების გვერდიდან მისწერე. ეს მაშინვე გააკეთე.
  2. შეამოწმე ანგარიში. Uber-ის თქმით, საეჭვო ნიშნებია: ცვლილებები, რომლებიც შენ არ გაგიკეთებია, მგზავრობები ან შეკვეთები, რომლებსაც ვერ ცნობ, გადახდის მონაცემების ცვლილება, პაროლის ან მეილის შეცვლა შენი ცოდნის გარეშე. განსაკუთრებით შეამოწმე, რომელ ბარათზე ან ანგარიშზე გადის შენი გამომუშავება.
  3. თუ ტელეფონი უცებ აღარ რეკავს, მესიჯები და ინტერნეტი აღარ მუშაობს, მაშინვე დაუკავშირდი მობილურ ოპერატორს. FTC წერს, რომ ეს შეიძლება SIM swap იყოს: თაღლითმა შენი ნომერი სხვა SIM-ბარათზე გადაიტანა.
  4. თუ თაღლითს ფული გადაუხადე, დაუყოვნებლივ აცნობე მას, ვისი საშუალებითაც გადაიხადე. FTC წერს: საკრედიტო ბარათი: აცნობე ბარათის გამცემს და სთხოვე თანხის დაბრუნება. სადებეტო ბარათი, საბანკო გადარიცხვა ან Zelle: აცნობე შენს ბანკს და სთხოვე გადახდის გაუქმება და თანხის დაბრუნება. Venmo, Cash App, PayPal და მსგავსი აპლიკაციები: აცნობე თვითონ აპლიკაციას და სთხოვე გადახდის გაუქმება. საერთაშორისო გზავნილი (wire transfer): აცნობე ფულის გადამრიცხველ კომპანიას. სასაჩუქრე ბარათი: დაურეკე ბარათის გამცემ კომპანიას, ბარათის უკანა მხარეს მითითებულ ნომერზე.
  5. თუ სოციალური დაცვის ნომერი (SSN) გაეცი, FTC გირჩევს, შეხვიდე IdentityTheft.gov-ზე.
  6. შეატყობინე. თაღლითობის შესახებ FTC-ს აცნობე: ReportFraud.ftc.gov. საეჭვო მესიჯი გადააგზავნე ნომერზე 7726 (SPAM).

FTC ასევე აფრთხილებს: თუ უკვე მოგატყუეს, შეიძლება ახალი თაღლითი დაგიკავშირდეს და თანხის დაბრუნება შეგპირდეს, თუ ჯერ მას გადაუხდი. ასე კიდევ უფრო მეტს დაკარგავ.

ხშირი შეცდომები

  1. კოდს კარნახობ, რადგან დამრეკმა შენი სახელი და მგზავრობის დეტალები იცის. ეს არაფერს ამტკიცებს.
  2. ენდობი ნომერს, რადგან ეკრანზე „Uber Support“ წერია. ნომრისა და სახელის გაყალბება შესაძლებელია.
  3. აჭერ ბმულს მესიჯში, რომ „ანგარიში დაადასტურო“ ან „ბონუსი მიიღო“.
  4. უკან ურეკავ იმავე ნომერზე, საიდანაც დაგირეკეს. დაუკავშირდი მხოლოდ აპლიკაციიდან.
  5. გრცხვენია და არავის ეუბნები. რაც უფრო სწრაფად აცნობებ კომპანიასა და ბანკს, მით მეტია შანსი, რომ ანგარიშსა და ფულს დაიცავ.

სიტყვები, რომლებსაც გაიგონებ

ფრჩხილებში წერია, როგორ ისმის ქართულ საუბარში.

  • scam (სქამი): თაღლითობა.
  • phishing (ფიშინგი): ყალბი ზარი, მეილი ან მესიჯი, რომლითაც შენგან ინფორმაციის გამოტყუებას ცდილობენ.
  • verification code (ვერიფიქეიშენ ქოუდი): დადასტურების კოდი, რომელიც SMS-ით მოდის.
  • support (საფორთი): კომპანიის მხარდაჭერის სამსახური.
  • spoofing (სპუფინგი): ნომრის ან სახელის გაყალბება ეკრანზე.
  • cash out (ქეშაუთი): გამომუშავებული ფულის გატანა ბარათზე ან ანგარიშზე.
  • two-factor authentication (თუ-ფექთორი, 2FA): ორსაფეხურიანი დადასტურება (პაროლის გარდა კოდიც გჭირდება).
  • gift card (გიფთ ქარდი): სასაჩუქრე ბარათი. ვინც სასაჩუქრე ბარათით გადახდას გთხოვს, თაღლითია.
  • hacked (ჰექდ): გატეხილი ანგარიში.

ყველა სიტყვა ერთ გვერდზე: სიტყვარი.

ოფიციალური ბმულები

ეძებ მგზავრს ან მანქანას?

მგზავრობის განცხადებები ქართველებისგან ნახე აქ: მგზავრობა. განცხადების განთავსება უფასოა.

ეს ზოგადი ინფორმაციაა და არ არის იურიდიული რჩევა. კომპანიების წესები იცვლება, ამიტომ გადაამოწმე ოფიციალურ გვერდებზე.